Najwięcej problemów przy świątecznym DIY nie sprawia samo wykonanie ozdoby, lecz dobranie materiałów, które będą trwałe, bezpieczne i łatwe do posprzątania. Zebrane poniżej materiały do ozdób świątecznych obejmują surowce, bazy, narzędzia oraz dodatki potrzebne do stworzenia dekoracji na choinkę, stół, drzwi i okna.
Dobrze dobrane materiały ułatwiają wykonanie trwałych dekoracji
- Naturalne surowce, takie jak szyszki, suszone owoce i gałązki, dają efekt bez dużych wydatków.
- Do większości projektów wystarczą klej, nożyczki, sznurek, farby i podstawowe dodatki.
- Najbardziej uniwersalne bazy to drewno, filc, papier, tektura i styropian.
- Na prosty zestaw do kilku ozdób trzeba przeznaczyć zwykle 40-120 zł, zależnie od jakości i liczby dodatków.
- Przed klejeniem i malowaniem warto oczyścić oraz wysuszyć materiały, szczególnie te pochodzące z natury.
Od czego zacząć kompletowanie materiałów
Zanim kupię ozdobne dodatki, wybieram rodzaj dekoracji i jej miejsce. Innych surowców potrzebuje lekka zawieszka na choinkę, innych stroik na stół, który musi stabilnie stać i wytrzymać kontakt z ciepłem. Taki prosty podział ogranicza impulsywne zakupy i pozwala wykorzystać większość produktów w kilku projektach.
Najpraktyczniej przygotować trzy grupy rzeczy. Pierwsza to baza dekoracji, druga obejmuje materiały wykończeniowe, a trzecia narzędzia i elementy montażowe. W domowej pracowni dobrze sprawdza się pudełko z przegródkami, ponieważ wstążki, koraliki i zawieszki szybko zamieniają się w trudny do przeszukania stos.
- Bazy to między innymi krążki drewniane, tektura, papier, filc, styropianowe kule i stożki.
- Materiały dekoracyjne obejmują farby, brokat, cekiny, koraliki, wstążki, szyszki i suszone owoce.
- Akcesoria montażowe to klej, drut florystyczny, jutowy sznurek, haczyki, patyczki i taśma.
- Narzędzia obejmują nożyczki, pędzle, linijkę, dziurkacz, zszywacz i pistolet do kleju.
Nie trzeba kupować wszystkiego w sklepie plastycznym. Część przydatnych elementów można znaleźć w domu, na przykład słoiki, rolki po papierze, pudełka, stare gazety, resztki tkanin czy papierowe torby. Według mnie właśnie ten etap daje najlepszy efekt ekonomiczny, bo dekoracja zyskuje charakter, a przy okazji ograniczamy ilość odpadów.
Naturalne surowce tworzą dekoracje z charakterem
Do rustykalnych i skandynawskich ozdób najlepiej pasują szyszki, gałązki iglastych roślin, kora, żołędzie, orzechy i suszone kwiaty. Można połączyć je z jutą, drewnem i bawełnianym sznurkiem, uzyskując spokojną dekorację bez dużej ilości brokatu czy plastiku. Takie materiały dobrze wyglądają zarówno na choince, jak i w stroiku na komodzie.
Suszone plastry pomarańczy lub jabłek przygotowuję cienko pokrojone i suszę w piekarniku w temperaturze około 90°C przez 3-4 godziny. Czas zależy od grubości plastrów i ilości soku. Owoce trzeba całkowicie wystudzić, a przed schowaniem upewnić się, że nie są wilgotne, bo resztki wody mogą prowadzić do pleśnienia.
| Surowiec | Najlepsze zastosowanie | Na co uważać |
|---|---|---|
| Szyszki | Wieńce, stroiki, zawieszki | Pył, owady i wilgoć |
| Suszone owoce | Łańcuchy, girlandy, dekoracje stołu | Niedosuszenie i kruchość |
| Gałązki | Stroiki i kompozycje w słoikach | Szybkie wysychanie i osypywanie igieł |
| Orzechy i żołędzie | Ozdoby naturalne i kompozycje | Pękanie oraz obecność szkodników |
Przed użyciem naturalne elementy warto oczyścić z ziemi i kurzu, a następnie dokładnie wysuszyć. Szyszki można delikatnie wytrzepać, przetrzeć miękką szczotką i pozostawić na kilka dni w suchym, przewiewnym miejscu. Nie polecam wkładania wilgotnych gałązek lub owoców do zamkniętych słoików, nawet jeśli dekoracja ma być używana tylko przez kilka dni.
Jakie bazy wybrać do konkretnych ozdób
Baza decyduje o kształcie, ciężarze i trwałości dekoracji. Dla początkujących najłatwiejsze są papier, filc i gotowe elementy drewniane, ponieważ można je ciąć, malować i kleić bez skomplikowanych narzędzi. Styropian daje więcej możliwości przestrzennych, ale wymaga kleju bez rozpuszczalników.
- Papier i tektura sprawdzą się przy gwiazdach, łańcuchach, rozetach i domkach. Najlepiej wybierać papier o gramaturze około 120-250 g/m², bo cienki szybko się wygina.
- Filc nadaje się na miękkie zawieszki, serca, choinki i podkładki. Filc o grubości 1-2 mm łatwo się wycina i nie strzępi tak mocno jak wiele tkanin.
- Drewno jest dobrym wyborem na trwałe zawieszki, tabliczki i ozdoby do wielokrotnego użycia. Krążki o średnicy 5-8 cm są wygodne do malowania.
- Styropian przydaje się do kul, stożków i wieńców. Trzeba jednak używać kleju na gorąco z wyczuciem, ponieważ zbyt wysoka temperatura może odkształcić bazę.
- Słoiki i szklane naczynia można zmienić w lampiony lub kompozycje z gałązkami. Ich powierzchnię należy wcześniej odtłuścić.
Do drewnianych krążków wybieram zwykle farby akrylowe, które kryją lepiej i pozwalają uzyskać równy kolor. Farby plakatowe są tańsze i dobre do papieru, lecz na gładkim drewnie mogą wyglądać nierówno, zwłaszcza przy jasnych odcieniach. Jeśli ozdoba ma być przechowywana przez kilka sezonów, cienka warstwa bezbarwnego lakieru wodnego zwiększy jej odporność.
Narzędzia i dodatki, które naprawdę się przydają
Nie każda dekoracja wymaga rozbudowanego wyposażenia. Podstawowy zestaw powinien zawierać ostre nożyczki, ołówek, linijkę, pędzle, klej i sznurek. Przy większej liczbie ozdób bardzo wygodny jest pistolet do kleju na gorąco, ale podczas pracy trzeba zachować ostrożność, bo jego dysza i klej mogą powodować oparzenia.
Do zawieszania przydadzą się sznurki jutowe, bawełniane i satynowe tasiemki. Juta pasuje do naturalnych dekoracji, satyna daje bardziej elegancki efekt, a cienki sznurek bawełniany dobrze wygląda przy papierowych gwiazdach. W przypadku cięższych elementów nie używam samego kleju, tylko łączę go z drutem, kółkiem metalowym albo mechanicznym oczkiem.
- klej na gorąco do drewna, szyszek i elementów dekoracyjnych,
- klej introligatorski do papieru i tektury,
- klej do tkanin przy filcu i wstążkach,
- drut florystyczny o średnicy około 0,6-1 mm do stroików,
- cekiny, koraliki, pompony i małe dzwoneczki,
- brokat lub sztuczny śnieg, jeśli dekoracja ma być bardziej błyszcząca.
Brokat wygląda efektownie, ale łatwo roznosi się po całym domu i długo pozostaje na podłodze oraz tekstyliach. W pomieszczeniach, w których szczególnie zależy mi na łatwym sprzątaniu, wybieram papier metalizowany, farbę z połyskiem albo kilka większych akcentów zamiast sypkiego brokatu. Efekt jest uporządkowany, a po świętach zostaje znacznie mniej drobinek.
Porównanie materiałów pod względem trwałości i kosztu
Najtańszy materiał nie zawsze jest najlepszy, jeśli dekoracja ma przetrwać kilka lat. Przy wyborze patrzę na trzy rzeczy: odporność na wilgoć, łatwość czyszczenia oraz możliwość bezpiecznego przechowywania.
| Materiał | Orientacyjny koszt | Trwałość | Dla kogo |
|---|---|---|---|
| Papier i tektura | 5-20 zł | Mała do średniej | Dla początkujących i dzieci |
| Filc i tkaniny | 10-35 zł | Średnia | Do miękkich zawieszek |
| Drewno | 15-45 zł | Duża | Do ozdób wielosezonowych |
| Naturalne dodatki | 0-30 zł | Średnia | Do dekoracji rustykalnych |
| Styropianowe bazy | 10-40 zł | Średnia | Do form przestrzennych |
Podane kwoty dotyczą orientacyjnych opakowań lub małych zestawów, a nie pojedynczych elementów. Przy zakupie wszystkiego od zera prosty komplet do kilku zawieszek i jednego małego stroika zwykle mieści się w 40-120 zł. Koszt spada, gdy wykorzystamy papier, słoiki i surowce zebrane wcześniej.
Moim zdaniem nie warto kupować kilkunastu rodzajów ozdobników naraz. Lepiej wybrać dwa lub trzy kolory oraz maksymalnie dwa dominujące materiały, na przykład drewno i jutę albo filc i papier. Dzięki temu dekoracje wyglądają jak spójny zestaw, a nie przypadkowa kolekcja dodatków.
Trzy praktyczne zestawy do domowych projektów
Minimalistyczne zawieszki z drewna
Potrzebne będą krążki drewniane, papier ścierny, farba akrylowa, cienki pędzel, sznurek oraz wiertarka lub gotowe krążki z otworem. Po wygładzeniu krawędzi maluję prosty wzór, na przykład gwiazdkę, choinkę albo inicjał, a po wyschnięciu przewlekam sznurek.
Ten wariant jest dobry dla osób, które chcą dekoracji trwałych i łatwych do odkurzenia. Zamiast wielu ozdób można zrobić serię 8-12 podobnych zawieszek, zmieniając tylko wzór lub kolor.
Naturalny stroik ze słoika
Do wykonania potrzebne są słoik, gałązki, szyszki, suszone plastry pomarańczy, cynamon, jutowy sznurek i stabilna podstawka. Jeśli w środku ma znaleźć się świeca, wybieram naczynie odporne na ciepło i zostawiam wokół płomienia wolną przestrzeń.
Świecę można zastąpić lampką LED na baterie. To rozwiązanie jest bezpieczniejsze przy dekoracjach z papieru, suszu i tkanin, a także ogranicza ryzyko zabrudzenia woskiem. Naturalny stroik najlepiej ustawić z dala od kaloryfera, ponieważ ciepło przyspiesza wysychanie gałązek.
Przeczytaj również: Stolik kawowy DIY - Jak zbudować trwały mebel i uniknąć błędów?
Miękkie ozdoby z filcu
Wystarczą arkusze filcu, nożyczki, igła z nitką lub klej do tkanin, wata do wypełnienia, tasiemka i kilka koralików. Dwa identyczne kształty można zszyć, zostawiając niewielki otwór, wypchać watą i zamknąć ściegiem.
Filcowe dekoracje są lekkie i nie tłuką się, dlatego dobrze nadają się do pokoju dziecka. Przy małych elementach, takich jak koraliki i cekiny, zachowuję jednak nadzór dorosłego, ponieważ mogą zostać połknięte.
Bezpieczeństwo, czystość i przechowywanie ozdób
Świąteczne rękodzieło łatwo zabrudzić klejem, farbą i brokatem, dlatego pracuję na macie silikonowej, papierze pakowym albo starej ceracie. Słoiki, drewno i plastik przed dekorowaniem przecieram środkiem odtłuszczającym, a materiały naturalne przechowuję dopiero wtedy, gdy są całkowicie suche.
Nie stosuję przypadkowych klejów przy styropianie. Produkty zawierające rozpuszczalniki mogą go nadtapiać, więc bezpieczniejszy będzie klej polimerowy przeznaczony do styropianu albo klej na gorąco używany punktowo. Farby i lakiery powinny wyschnąć zgodnie z instrukcją producenta, zanim dekoracja trafi w pobliże tekstyliów lub żywności.
Po zakończeniu sezonu ozdoby warto przetrzeć suchą ściereczką i zapakować według rodzaju. Szklane elementy owijam papierem, filc wkładam do płaskiego pudełka, a suszone owoce trzymam w papierowych woreczkach. Nie zamykam wilgotnych dekoracji w folii, bo nawet niewielka ilość wilgoci może spowodować pleśń.
Najlepszy zestaw do świątecznego DIY nie musi być duży ani drogi. Wystarczą dobrze wysuszone surowce, jedna solidna baza, kilka dodatków w spójnych kolorach i narzędzia dopasowane do projektu. Gdy dekoracje są lekkie, stabilne i łatwe do oczyszczenia, cieszą nie tylko wyglądem, ale też mniejszą ilością sprzątania po pracy.
